Phân Loại Trò Chơi Ở Việt Nam [Trò chơi]

Thứ hai - 15/12/2014 17:59

 Phân loại trò chơi ở Việt Nam.             Trong những điều kiện sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước, trò chơi ở Việt Nam chưa trở thành h...


 
Phân loại trò chơi ở Việt Nam.


            Trong những điều kiện sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước, trò chơi ở Việt Nam chưa trở thành hoạt động giải trí thường xuyên  của con người mà còn gắn liền với lễ thức và chỉ xuất hiện trong những thời điểm nhất định có tính chất định kỳ. Các trò chơi của trẻ em và trò đánh bạc thì có thể diễn ra quanh năm. Còn phần lớn hoạt động vui chơi của người nông dân Việt Nam (nhất là ở phía Bắc) đều gắn với hội làng tập trung chủ yếu vào lễ hội xuân. Mà đã gắn vào lễ hội xuân  thì phần lớn các trò chơi đều thích hợp vào những lễ tiết nông nghiệp mở màn cho một chu kỳ sản xuất mới.


            Với tình hình sưu tầm và nghiên cứu về trò chơi dân gian của ta hiện nay, chúng ta chưa thể đưa ra một sự phân loại thật khoa học. Mặt khác, giới thiệu những lý luận chung về trò chơi của thế giới, chúng tôi cũng không có ý định vận dụng vào việc phân loại trò chơi của PGS – TS Mại Văn Muôn. Tuy nhiên, từ những quy chế đầu tiên đó, trên cơ sở những tài liệu đã sưu tầm được, chúng ta có thể tạm phân loại trò chơi ở nước ta thành 5 loại sau đây:



1- Trò chơi mang ý nghĩa tín ngưỡng:


            Trong lễ hội của làng xã, nhiều nghi lễ ở thời kỳ đầu chỉ thuần túy mang ý nghĩa tín ngưỡng, nhưng từ bên trong nó đã báo hiệu sẽ là trò chơi. Nói cách khác, những trò chơi này tuy vẫn chủ yếu thuộc về phần lễ- mà ý nghĩa bao chùm là tín ngưỡng phồn thực – được thấy rõ trong đó “Tranh nỗ nướng” “Rước sinh thực khí”, “Tranh cay mộc tất” và có thể kể cả những tục tắt đèn để trai gái đùa nghịch trong đình như “Hội rã la”. :Hội làng ném”… Bên cạnh đó còn có các trò chơi phản ánh những tín ngưỡng cổ mà đến nay đã bị đẩy ra ngoài biên như hình thái thờ thần mặt trời, thờ  mặt trăng.


            Điều đáng lưu ý là những hình thái tín ngưỡng kể trên không liên quan gì đến vị thần chính thờ phụng trong làng. Đó là vì thành hoàng, phần lớn là một nhân vật anh hùng dân tộc hay người có công khai canh làng xã được thờ trong đình. Về mặt biểu hiện tôn giáo, vị này là đối tượng thờ cúng chính của lễ hội mà quy cách tế lễ đã được thống nhất ở khắp các làng Việt trên đất nước ta. Còn những hình thái tôn giáo biểu hiện trong các trò chơi và cả một phần trong lễ thức – lại là dấu tích của các tín ngưỡng đã được đẩy xuống hàng thứ yếu, phần nào bị chìm vào dĩ vãng và không trực tiếp liên quan đến việc thờ thành hoàng trong đình.


            2- Trò chơi giải trí:


            Nói giải trí là đánh giá mục đích trực tiếp của từng trò chơi như ta còn thấy ngày nay. Thực ra mọi trò chơi lúc xuất phát đều mang theo một ý nghĩa tôn giáo nào đấy, mà cái nổi bật nhất là ý nghĩa phồn thực. Nhưng một số trò chơi như: “đánh đu”; “thả chim”, “bắt chạch trong chum”… thường diễn ra bên ngoài đình, không bị gắn chặt với lễ thức của việc thờ cúng, hoặc chỉ kết hợp một cách nhẹ nhàng, nên mang nhiều tính chất giải trí hơn. Vả lại, đến ngày nay, cả người chơi lẫn người xem đều không có cảm nhận một ý nghĩa tôn giáo nào đối với các trò đó, mà chỉ coi như một trò chơi thuần túy.


            3- Trò chơi thi tài thi khéo:


            Những trò chơi này nói chung không còn dính dáng đến một loại tín ngưỡng nào nữa, dù chỉ là dưới dạng vết tích. Trừ trò “thi ném pháo”ở Thị cầu mà ta còn phải xem lại bối cảnh ra đời của nó để tìm hiểu ý nghĩa tôn giáo nếu có. Còn những trò chơi khác như “thi thổi cơm”, “thi dệt vải”. “leo trèo”… thì chỉ là những cuộc thi lặp đi lặp lại những sinh hoạt hàng ngày. Nhưng một khi đã trở thành trò chơi thi tài thi khéo người ta phải đưa vào đó những điều kiện hạn chế hành động hàng ngày và làm cho nó trở nên khó khăn hơn, do đó mới có ganh đua giữa người dự thi. Cũng là trò thổi cơm nhưng Hoàng Hóa (Thanh Hóa) thì thổi trên đầm; ở làng Chuông (Hà Sơn Bình) thì vừa thổi vừa giữ em vừa ngăn một con cóc không cho nhảy ra khỏi vòng; còn ở nhiều làng ở Hà Bắc thì vừa đi vừa thổi. Một số trò chơi thuộc loại này có thể phát triển thành những trò thi tranh nghề, đôi khi nó lại vượt ra khỏi lĩnh vực trò chơi để trở về với lao động nhằm kích thích việc sản xuất ra những sản phẩm thủ công tốt và đẹp hơn.


            4- Trò chơi thi đấu thể thao:


            Cũng có thể xếp thể thao vào hình thức thi tài thi khéo. Nhưng nếu như thổi cơm, dệt vải lặp đi lặp lại nhiều lần một cách tượng trưng những hành động bình thường của cuộc sống hàng ngày và trong đó từng người tham gia với tư cách cá nhân một mình đua tài đua khéo với những người khác, thì ngược lại, các trò thi đấu thể thao không lặp lại những hành động bình thường, hoặc không lặp lại một cách rõ nét và thường chia thành 2 phe (mỗi phe có thể có 1 hay vài người). Dù có phần phức tạp hơn các trò chơi khác thường bị chi phối bởi các quy ước ít nhiều chặt chẽ nhưng đôi khi còn bộc lỗ những vết tích của tín ngưỡng xưa quả cẩu trong “Cướp cầu” “Đánh phết” có thể là vết tích của hình thái thờ mặt trời, “Kéo co” không thể không nhắc đến giao động giữa 2 mùa mưa và khô, có nơi “Bơi chải” mang rõ mục đích cầu mưa… Dù sao đây cũng là những trò chơi gây nhiều hào hứng nhất, có khả năng nhất đi vào cuộc sống hiện đại.


5. Trò chơi trẻ em:


            Đây là một thế giới riêng mà người lớn ít chú ý đến, dù cho mỗi người lớn đã từng là trẻ em và đã từng chơi những trò của trẻ em. Trong khi trò chơi của người lớn chủ yếu tập trung vào lễ hội xuân, thì trò chơi của trẻ em lại rải ra quanh năm và không bị hạn chế ở địa điểm chơi.


            Hiện nay các nhà giáo dục học đã nghiên cứu kỹ về trò chơi trẻ em, đã phân loại các trò chơi phù hợp với sự phát triển – tâm sinh lý trẻ em ở từng lứa tuổi.Những trò chơi đó mang tính khoa học và tính quần chúng rất cao. Nhưng điều đáng lưu ý là  trò chơi trê em ở mỗi nước đều liên quan đến đồng giao, đó là yếu tố văn hóa riêng của mỗi dân tộc có tác dụng lớn đến việc giáo dục thể chất và giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em, mà chúng ta cần giữ gìn. Phục hồi những trò chơi truyền thống của trẻ em, tùy theo chủng loại của chúng mà đưa vào chương trình giáo dục ở nhà trường mẫu giáo, là một việc làm cần thiết để đánh thức cái hồn dân tộc ẩn tàng trong mỗi một đứa trẻ.

Theo thư viện Đại Học Mở
Vũ Minh Huệ sưu tầm và tổng hợp


 




Người đăng tin: Vũ Minh Huệ

Tác giả bài viết: Thư viện Đại Học Mở - Vũ Minh Huệ sưu tầm và tổng hợp


 
 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Đăng tin miễn phí tại Lienketviet.net
Đăng tin miễn phí tại lienketviet.net

Đăng bài viết thơ ca - văn hóa - lễ hội

Đăng tải hình ảnh trực tuyến miễn phí

Tạo chữ thư pháp, ghép ảnh trực tuyến

Đọc nhiều nhất
Trở về trước