{{title}}

{{message}}

Ghé thăm gần đây nhất
  • Phạm Hiền Trang
  • Nguyễn Thị Út
Bài viết nổi bật
loading...
Hãy đến với Liên kết Việt

bởi - cập nhật lúc: 08:05:30 30/05/2016 - Lượt xem: 1,462 lượt


loading...

 

Họ và tên: Nguyễn Thị Thúy

Khoa: K65- Quản lí giáo dục


Bài Dự Thi Lễ Hội Truyền Thống


Độc đáo của lễ hội “ chọi trâu” Phù Ninh

Thời đại các Vua Hùng dựng nước và lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam nói chung và của nhân dân Đất Tổ nói riêng đã để lại cho hậu thế một kho tàng di sản văn hoá vô cùng quý báu.


 

Cùng với các di sản văn hoá vật thể là các di tích Miếu, Đền, Đình.v.v...phản ánh tín ngưỡng dân gian về thời kỳ Hùng Vương dựng nước, còn có các di sản văn hoá phi vật thể được bảo lưu dưới dạng thức là các lễ hội, phong tục tập quán ở các làng quê đã phản ánh khá sinh động cuộc sống lao động vô cùng gian nan, vất vả của người nông dân và phản ánh đời sống tinh thần đa dạng, phong phú của các cư dân Lạc- Việt với nghề nông trồng lúa nước từ thời Hùng Vương, tạo thành bức tranh văn hoá dân gian đặc sắc mang đậm bản sắc văn hoá vùng Đất Tổ. Một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu của tín ngưỡng trồng lúa nước ấy phải kể đến lễ hội chọi trâu ở xã Phù Ninh huyện Phù Ninh đã được hình thành trong lịch sử dựng nước và giữ nước và được lưu truyền qua thời gian đến ngày nay.

Đây là một hoạt động lễ hội dân gian tiêu biểu của làng quê trung du trồng lúa nước đã in sâu trong tiềm thức văn hoá truyền thống của các thế hệ người dân nơi đây, khó có thể phai mờ.

Xã Phù Ninh nằm ở ven đường quốc lộ số 2 có địa hình trung du điển hình với những đồi, gò san sát như bát úp xen kẽ với những thửa ruộng trồng lúa nước một vụ và hai vụ.

Xã Phù Ninh có 4 làng Cão, làng Phú Mãn, làng Ngọc Trù và làng Ngọc Khôi. Trước kia, trên địa bàn xã có 1 ngôi miếu có tên là miếu Lạn và 3 ngôi đình làng thờ bốn vị Thần liên quan đến tín ngưỡng thờ Hùng Vương, đó là:

- Đột ngột cao sơn minh quảng đức chính đại vương;

- Thiên hạ đô đại thành hoàng ất sơn quý minh đại vương;

- Thiên hạ đô đại thành hoàng Đô thống uy dũng đại vương;

- Thổ quan áp đạo đại vương.

Vào ngày mùng 2, dân làng làm lễ ở Miếu Lạn, các ngày mùng 4 tết dân làng làm lễ tế ở đình Phú Mãn, ngày mùng 5 tết mở lễ hội ở đình Ngọc Trù, ngày mùng 6 tết mở lễ hội tại đình làng Ngọc Khôi. Ngay từ ngày mùng 3 tết, hội làng được tổ chức với nghi lễ rất trang nghiêm để tế lễ Vua Hùng trên bãi cầu có cắm rất nhiều cờ ngũ sắc. Khi thấy có gió, cờ tung bay thì dân làng cho đó là điềm báo Vua Hùng đã về và bắt đầu tổ chức làm lễ với nghi thức mổ lợn đen tuyền. Lợn được mổ xong, lấy tiết lợn xoa đầy mình con lợn và lấy cỗ lòng đặt trên lưng con lợn. Sang ngày mùng 4 tết làng Phú Mãn tổ chức lễ hội với nghi thức cầu đinh (cầu cho sinh sôi nảy nở giống nòi) với lễ vật là bánh dày và tổ chức các trò chơi dân gian như kéo co và cướp tiền cầu may năm mới. Trước khi vào hội kéo co, theo tục trọng xỉ (trọng người cao tuổi), dân làng bố trí cho một số cụ cao tuổi kéo co trước mang ý nghĩa xin phép Thần linh, Thành hoàng cho phép khai hội, sau đó đến lượt thanh niên thi kéo co. Ngoài ra, chủ tế sau khi đã tiến hành nghi lễ thì cầm một số đồng tiền đồng tung ra cho mọi người tranh cướp, ai cướp được thì đó là niềm may mắn sẽ có trong năm.

Ngày mùng 5 tết, đến lượt làng Ngọc Trù mở hội. Nghi thức tế lễ được tổ chức trang trọng tại đình làng, sau đó là tổ chức phần hội với việc giao lưu hát Xoan giữa làng Kim Đức với làng Ngọc Trù. Những “trai thanh, nữ tú” có dịp đua tài qua các câu ca Xoan, đây cũng là dịp để họ tìm hiểu làm quen và tỏ tình yêu đôi lứa nếu như họ cảm thấy “Tâm đầu, ý hợp”.

Đến ngày mùng 6 tết, làng Ngọc Khôi tổ chức lễ hội tại đình với nghi thức tế lễ do các cụ cao tuổi trong làng tiến hành. Kết thúc phần tế lễ là phần mở hội với trò đấu vật lấy giải. Các nam thanh niên khoẻ mạnh thi nhau đua tài trên sới vật tại sân đình. Người thắng cuộc là người vật khoẻ nhất hạ được tất cả các đối thủ và được nhận giải thưởng của làng.

Đến ngày 12 tháng giêng, làng tổ chức tiệc ở Miếu Lạn thuộc làng Cão. Các giáp cử người “làm Mo” để lo việc sắm lễ vật. Lễ vật là một ván xôi, con gà mổ ngay tại trước miếu nhưng không luộc chín mà để sống. Lòng được nướng với củ kiệu non để cả rễ. Ngoài lễ vật là xôi gà, còn có lễ vật là lợn mổ để nguyên cả con để tế. Tục sắm lễ vật này được xuất phát từ truyền thuyết vua Hùng đi săn trên địa bàn xã Phù Ninh thuộc bộ Văn Lang xưa. Ngoài ra, ở làng Cão còn có phong tục họp chợ hai lần trong một năm vào các ngày mùng 2 tháng giêng và ngày mùng 10 tháng mười âm lịch tại địa điểm có tên là Hàm Rồng hay tên nôm còn gọi là chợ Nành. Lễ hội chọi trâu được tổ chức vào dịp họp chợ Nành ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch.

 

 

 


 


Lễ hội chọi trâu Phù Ninh không biết có từ bao giờ, chỉ biết rằng: trước cách mạng tháng Tám năm 1945, lễ hội được tổ chức tại chợ Hàm Rồng( thuộc địa phận làng Cào, xã Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ) vào ngày chợ phiên 5/5 và 10/10 âm lịch hàng năm. Trải qua hơn 60 năm gián đoạn, lễ hội đã được UBND huyện Phù Ninh khôi phục lại vào năm 2009 và tổ chức vào khoảng giữa tháng 2 âm lịch.


Theo truyền thuyết, khi vua Hùng và các tướng lĩnh đi săn qua chợ Hàm Rồng thì thấy hai con hổ đang đánh nhau. Vua liền sai các tướng giết hổ mổ thịt khao quân. Từ đó, để tưởng nhớ vua Hùng và các tướng lĩnh, đồng thời thể hiện hiện tinh thần thượng võ, hàng năm cứ vào 2 ngày chợ phiên người dân trong vùng lại tổ chức lễ hội chọi trâu. Theo phong tục của địa phương các trâu tham gia thi đấu, thù thắng hay thua đều sát sinh để cúng tế thần linh.


Lễ hội chọi trâu Phù Ninh không những là lễ hội cổ xưa, mạng đậm nét văn hóa dân gian thời đại Hùng Vương, mà còn là lễ hội của người dân nông nghiệp trồng lúa nước, thể hiện tục lệ gắn với biểu tượng con trâu với tục sát sinh vật thiêng liêng để hiến tế thần linh cầu cho “ mưa thuận, gió hòa”, cây cối tốt tươi, mùa màng bội thu.  Lễ hội được tổ chức với hai nội dung chính đó là phần Lễ và phần Hội. Phần lễ (diễn ra trước khi tổ chức hội chọi trâu) bao gồm những nghi thức tế, lễ cẩn cáo Thần linh và Thành hoàng ngay từ khi xin phép để mua trâu. Trước khi mở hội chọi trâu, làng phải tổ chức tế lễ với những lễ vật tiêu biểu của sản phẩm nông nghiệp như bánh dày và sau khi hội chọi trâu kết thúc, con trâu bị thua cũng được đem mổ thịt để tế Thần. Như vậy, phần lễ được diễn ra hai lần vào thời điểm trước khi tổ chức hội chọi trâu và sau khi hội chọi trâu kết thúc. Phần hội được tổ chức sau khi tiến hành nghi lễ tín ngưỡng với những diễn xướng dân gian truyền thống như hát Xoan (như vậy ngoài địa danh xã Kim Đức thì xã Phù Ninh cũng là nơi có hát Xoan) và các trò chơi dân gian như Kéo co, vật, chọi trâu và mua bán các sản vật, thụ lộc tại chợ (ăn thịt trâu, uống  rượu một hình thức giống như hội chợ ngày nay).


Khi mua phải xin âm dương, nếu thành ứng mới trả tiền. Trâu mua rồi, giáp phải cử người làm mo nuôi. Tuy có 4 trâu nhưng ngày 5/5 chỉ mổ 2 con, còn 2 con để đến tiệc mùng 10/10.


Để có trâu chọi đạt tiêu chuẩn thi đấu, chủ trâu phải mất 1 năm để chuẩn bị, từ việc mua trâu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng huấn luyện trâu. Muốn mua được trâu tốt thì chủ trâu phải học hỏi, tích lũy kinh nghiệm nhiều năm, từ việc chọn độ tuổi ,chiều cao, cho đến màu da, móng chân, long, mắt của trâu, độ mở của sừng,chiều dài, rộng, chỉ số vòng ngực…Hơn nữa chủ trâu cũng phải đầu tư nhiều công sức để tìm kiếm mua trâu ở rất nhiều nơi như: Tuyên Quang, Yên Bái,Lào Cai hay phải sang lào để chọn được con trâu tốt nhất để chọi.


Qúa trình chăm sóc, nuôi dưỡng, huấn luyện trâu cũng rất đặc biệt khác hẳn so với trâu cày, chủ yếu nhằm giúp trâu có thể lực tốt đồng thời khôi phục bản năng hoang dã của nó. Trâu chọi được chủ trâu trân trọng gọi là “ ông cầu” và cư xử như một thành viên trong gia đình. Theo ông Nguyễn Văn Thắng, một chủ chọi trâu có tiếng ở thị trấn Phong Châu: “ Nuôi trâu chọi kỳ công, phải biết kĩ thuật chăm sóc và các miếng đánh. Chuồng trại khi nào cũng sạch sẽ, mùa hè dẫn trâu đi tắm, mùa đông che chắn gió cẩn thận. Nhà nào cũng trồng một ruộng cỏ voi thật lớn, nấu cháo ngô cho trâu ăn. Hằng ngày phải xuống chuyện trò, gãi lưng, xoa đầu, xoa tai chăm sóc để ông khỏe mạnh. Khi người chăm sóc “ ông cầu” phải tâm đầu ý hợp thì mới đến lúc “ luyện trâu”. Lúc chiều muộn người muộn trâu thường dẫn trâu ra đồng để “luyện sừng” cọ sát với thực tế, thực hành các miếng đánh. Nhưng tuyệt đối không được cho đấu với các trâu khác và không “tơ tình” với trâu khác.

Tổ chức “choị trâu”Dân làng chọn một bãi đất rộng trong khu vực họp chợ Hàm Rồng (chợ Nành), rồi lấy tre rào xung quanh thật chắc chắn đề phòng trâu thua cuộc sẽ phóng chạy ra ngoài gây nguy hiểm cho những người xem. Xung quanh sân được cắm cờ, tàn, lọng và trống chiêng để cổ vũ. Chiều mùng 4 tháng 5 làm lễ ở đình. Đến sáng ngày mùng 5/5 trâu chọi được dân làng tắm rửa sạch sẽ rồi dẫn ra bãi chọi tại chợ Nành trong tiếng trống chiêng vang trời và cờ lọng bay rợp đất. Mỗi làng một con, 4 làng có 4 con chia ra thành 2 cặp đấu. Để kích thích trâu chọi, người nuôi trâu thường cho trâu uống nửa lít rượu và hắt rượu lên mình trâu để trâu chọi hăng máu xông vào chọi.


 


Lễ hội chọi trâu Phù Ninh năm nay có 32 trâu, là năm có số lượng trâu chọi nhiều nhất từ trước tới nay.Tương tự như các lễ hội choị trâu khác, lễ hội “chọi trâu” Phù Ninh  nó cũng có 3 vòng thi đấu: vòng loại, vòng bán kết và vòng chung kết.Tuy nhiên, các trận đấu ở vòng loại được tổ chức vào ngày 8/1 âm lịch, trước khi diễn ra vòng bán kết và vòng chung kết khoảng hơn một tháng. Tại mỗi trận đấu từ hai phía của sới chọi, hai “ ông cầu” được dẫn ra cùng một lúc, có người che lọng và múa cờ hai bên. Khi hai “ông cầu” cách nhau khoảng 200m, người dắt rút “ sẹo” cho các “ ông cầu” rồi nhanh chóng thoát ra ngoài sới chọi. Nhìn chung các “ khấp” đầu giữa các “ông cầu” càng vào sâu càng kịch tính, hấp dẫn người xem, có nhiều “khấp’ đấu hay với những miếng võ hiếm, giữ sức, giành miếng tấn công lien tục, kéo dài tới hàng chục phút trước sự cổ vũ náo nhiệt của người xem.

Kết thúc lễ hội, bên cạnh trao giải thưởng chính cho trâu thắng cuộc, ban tổ chức còn trao giải thưởng cho các trận đấu hay nhất. Tuy có 4 con trâu chọi sẽ có 2 con thắng cuộc, 2 con thua cuộc. Ngày mùng 5 tháng 5 chỉ mổ hai con trâu thua cuộc, còn hai con thắng cuộc để lại tiệc mùng 10 tháng 10 chọi trận “chung kết” rồi mổ cả hai con làm lễ vật tế Thần.

Khi mổ trâu làm lễ tế Thần, người ta chuẩn bị những thứ để đựng thịt trâu là những chiếc rế được bện bằng dây mây có lót 7 lá ngoã và lá chuối và bày thành chín tầng gọi là bày cỗ “cửu trùng, thất diệp” mà không bày vào bát, đĩa. Bộ nội tâm để sống làm lễ xong mới cho đem luộc. Thịt bày xong đem đặt lên một mô đất vuông và bằng phẳng ở ngay giữa chợ để làm lễ cúng Thần, trên cái nền này có bày hương án. Cúng lễ xong mọi người ăn uống ngay ở chợ.Theo quan niệm của người địa phương, ăn thịt chọi trâu sẽ mang lại nhiều may mắn, sức khỏe tốt, do đó không chỉ dân địa phương mà cả khach du lịch cũng mong đợi đến ngày diễn ra lễ hội chọi trâu Phù Ninh,  là tín hiệu của nét truyền thống văn hóa của người Việt Nam. Các địa danh liên quan đến lễ hội chọi trâu đến nay đã thay đổi tên gọi như sau: Làng Cão nay là làng Thọ Quang; Làng Phú Mãn nay là làng Phú Đoàn; Làng Ngọc Trù nay là làng Ngọc Thắng và làng Khuân nay là làng Ngọc Khôi.

loading...

Hãy đến với Liên kết Việt

Nếu bạn thấy hay hãy chia sẽ lên Facebook Chia sẽ facebook

Tự ghép hình ảnh dễ thương
Ghép khung ảnh dễ thương
Ghép khung ảnh dễ thương
Ghép ảnh online
Ghép ảnh online
Tùy ý thư pháp - Tạo chỉnh sửa chữ thư pháp theo ý
Tùy ý thư pháp
Tạo thiệp theo sự kiện - tạo thiệp 8/3, tạo thiệp 30/4
Tạo thiệp theo sự kiện
Viết lời yêu thương
Tạo album Slideshow hình có nhạc
Tạo album Slideshow hình có nhạc
Ghép tên lên ly Cốc
Ghép tên lên ly Cốc
Tạo ảnh avatar, tạo ảnh chibi, Vẽ ảnh chibi ngộ nghĩnh
Vẽ ảnh chibi ngộ nghĩnh
Tạo chữ - Thơ thư pháp - viết thư pháp đẹp
Tạo chữ - Thơ thư pháp
Chỉnh sửa hình ảnh với photoshop
Photoshop Online
Hãy đến với Liên kết Việt
Back To Top
Trở về trước