{{title}}

{{message}}

Ghé thăm gần đây nhất
  • Nguyễn Thị Minh Nguyệt
  • Lienketviet.net
  • Vũ Quang Đang
  • Lê Hồng Thái
  • Lò Văn Thủy
  • trần quỳnh liên
Bài viết nổi bật
Hãy đến với Liên kết Việt

bởi - cập nhật lúc: 19:06:40 27/05/2016 - Lượt xem: 20,014 lượt


Làm mới bài đăng [ bài thi "Lễ Hội - Văn Hóa Dân Tộc" ] (Xem thể lệ)

Tôi được biết đến Tây Nguyên sau 12 năm được ngồi trên ghế nhà trường thực sự rất ít. Đó là qua “Sử thi Đăm Săn” đầy hùng tráng, đó là “Rừng xà nu'' đầy anh dũng mà đau thương, .. Thế nhưng, ngay từ nhỏ, tôi đã tưởng tượng đến Tây Nguyên như một vùng đất khắc nghiệt với những con người mạnh mẽ. Bởi vậy tôi dần tìm hiểu về vùng đất này, càng tìm hiểu lại càng hững thú. Và, khi nhắc đến lễ hội ở Việt Nam, tôi bỗng nhiên nhớ đến lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên – một lễ hội thể hiện sự mạnh mẽ và tín ngưỡng duy tâm của con người nơi đây.


Lễ hội đâm trâu có nhiều tên gọi, mỗi dân tộc lại gọi khác nhau. Người ba na gọi là x’tráng, người Cor gọi là xa-ố-piêu, còn như người Gia Lai lại gọi là mnăm thu,… Đây là một lễ hội nhằm mục đích tế thần linh hoặc những người đã có công chủ trì thành lập buôn làng, ăn mừng chiến thắng, ăn mừng mùa màng bội thu hay ăn mừng các sự kiện quan trọng khác. Có nhiều truyền thuyết cho hội đâm trâu này. Với người mnông  thì con trâu biểu hiện cho tín ngưỡng vật tổ (đây là hình thức tín ngưỡng sơ khai nhất của các bộ tộc cổ đại). Phần lớn các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Môn- Khmer đều có tục đâm trâu hay còn gọi là “ăn trâu”, “chém trâu” để hiến tế thần linh trong các lễ hội lớn của gia đình hoặc cộng đồng


Ở mỗi dân tộc, các nghi thức phụ của lễ hội có phần khác nhau nhưng đâm trâu vẫn là tiết mục linh đình của lễ hội. Tùy theo mục đích, hoàn cảnh cụ thể và tùy theo từng sắc tộc mà lễ hội này được tổ chức trong những thời điểm, khoảng thời gian và không gian khác nhau, song thường là một không gian rộng bên cạnh những ngôi nhà chung của buôn làng như nhà dài, nhà rông,... Và ở mõi dân tộc lại có sự chuẩn bị khác nhau cho lễ hội này. Người chủ trì lễ hội là một già làng. Dân làng chọn một con trâuthuộc giống trâu Langbiang khỏe mạnh đưa đi tắm rửa sạch sẽ và cho ăn uống no nê rồi đem buộc bằng sợi dây rừng mềm dẻo nhưng rất bền chắc. Sợi dây này được buộc lỏng quanh cổ trâu chứ không xỏ vào mũi như khi dắt trâu đi làm đồng. Với người Ba Na. Giữa quảng trường/không gian rộng này có dựng một cây cột cao bằng gỗ hoặc tre, ngọn cột được trang trí bằng hoa lá rừng, cờ, phướn thật đẹp, và những lục lạc tre gọi là cù nan. Trên đỉnh cột thường gắn một con chim phượng hoàng làm bằng gỗ, chạm trỗ hoa văn tỉ mỉ. Cây cột này tương tự cây nêu của người Kinh, người Êđê gọi là blang kbâo. Người Ba Na gọi cây cột này là gưng sakapô, người Gia Rai gọi là ging ga.


 


Còn với người m’nông Lễ hội đâm trâu phải chuẩn bị ít nhất khoảng 5 đến 10 ngày. Đầu tiên phải mời các già làng đến để bàn bạc, nói lý do ăn trâu của gia đình mình. Sau đó phải mời nghệ nhân giỏi, biết chế tạo nhạc cụ dân tộc để làm ra chiếc kèn Rlet. Loại kèn này chỉ dành để thổi gọi thần linh trong lễ đâm trâu chứ không dùng trong các trường hợp khác, khi xong lễ hội thì kèn Rlet cũng bỏ luôn, cấm không ai được thổi nữa. Các già làng còn cử ra một số thanh niên đến giúp việc cho chủ lễ như: chặt cây, bửa củi, giã gạo, sửa soạn, dọn dẹp nhà cửa, kho lúa. Một tốp thanh niên khác vào rừng kiếm dây mây về để tết thừng buộc trâu, chặt ống nứa nấu thịt, đổ nước vào rượu. Trong suốt cuộc lễ, mọi vật dùng đều phải làm mới.


Nghi thức đâm trâu là một nghi thức vô cùng quan trọng. Vơi người Ba Na, người chủ trì lẽ hội đâm trâu  đọc lời khấn cầu xin hay tạ ơn thần linh và mời thần linh xuống ăn thịt trâu, uống rượu cần. Chủ trì khấn xong thì các đội cồng chiêng bắt đầu diễn tấu. Đám đông dân làng ca múa, đấu võ, kể khan và ăn uống suốt đêm và đến sáng lễ đâm trâu mới bắt đầu. Nghi lễ đâm trâu là phần quan trọng bậc nhất của lễ hội. Các tráng sĩ được trang bị lao dài sẽ phóng lao giết trâu, vừa phóng lao vừa biểu diễn các bài võ thuật. Con trâu bị giết được đem xẻ thịt nhỏ chia cho các nhà trong buôn làng cùng liên hoan. Sau khi dứt hồi nhạc và các nghi thức cúng bái, người chủ tế là ông riu yàng cầm cây giáo hình mũi mác đến gần con trâu và bất thình lình đâm một nhát vào đùi trước rồi quay về chỗ ngồi. Đây chỉ là một cú đâm tượng trưng để mở màn. Tuy vậy con trâu cũng bị đau, nhảy dựng lên, máu chảy ròng ròng. Tiếng cồng chiêng lại tưng bừng nổi lên. Một đội hành quyết gồm 4 chàng trai bước vào quảng trường, trong đó hai người cầm mã tấu đứng yên một chỗ, hai người cầm lao nhọn, vừa nhún nhảy theo tiếng nhạc vừa dứ ngọn lao làm như thử muốn đâm con trâu. Trâu sợ hãi chạy vòng vòng cột. Nhưng những chàng trai chưa vội ra tay. Họ chờ cho bước chân nhún nhảy và tiếng nhạc kết hợp thật nhịp nhàng với âm điệu rụp thì thụp rụp kala rụp! Đúng vào nốt nhạc mạnh kala rụp, khi những bàn tay của các chàng trai đấm vào vú chiêng và khi bàn tay của các cô gái trong đội múa xòe ra, một ngọn lao chí tử phóng tới đâm vào sườn trâu, chỗ dưới vai bên trái. Nếu là nhát đâm chuyên nghiệp mũi lao sẽ trúng ngay tim con vật khiến trâu chết liền. Nếu đâm không trúng tim trâu sẽ lồng lên dữ dội khiến đám đông hoảng sợ. Khi đó, hai người cầm mã tấu sẽ tiến lên, một người chém một nhát vào cổ, một người chém một nhát vào cột xương sống phía đuôi làm trâu gãy thành ba khúc. Sau đó các dũng sĩ đâm trâu rút lui nhường chỗ cho một nhóm khác, kẻ hứng máu, người phân thây xẻ thịt trâu.


 


Còn như người mnông lễ đâm trâu thường diễn ra vào buổi chiều tà, gia đình chủ lễ cử một đoàn người đi đón khách về dự lễ đâm trâu. Khi dựng cây nêu nam, nữ phải ra đứng đánh cồng chiêng múa vui vòng quanh cây nêu. Tiếng chiêng càng vang hơn, mọi người càng hớn hở hơn, nhất là lúc con trâu được buộc vào cọc nêu. Suốt đêm đó, dân làng vui chơi, uống rượu, đánh chiêng, chờ đợi ngày mai bắt đầu lễ chính. Đến gà gáy ( khoảng 4 giờ sáng) người đàn bà chủ trâu hoặc người đàn bà hàng xóm ra đứng gần cây nêu hát bài gọi thần Lúa và hát “khóc trâu” để vỗ về, an ủi, tiễn biệt con vật yêu quý này trước khi nó bị giết để làm lễ hiến sinh. Vừa hát họ vừa lấy nước tưới vào đầu con trâu. Trời vừa tảng sáng, họ mang một ché rượu nhỏ giết một con gà để cúng hồn con trâu. Bên đoàn khách được mời đến dự lễ cử ra một người đâm trâu.Trong khi đâm trâu, hai dàn nhạc cồng chiêng của hai bên chủ, khách nổi lên để làm cho người chém trâu, đâm trâu thêm phấn chấn, can đảm. Khi con trâu chết người ta lấy chiếc chiêng mẹ đặt lên mình trâu, có khi dùng chăn mới dệt chất lên mình trâu. Xong, người ta lấy máu trâu phết vào cây nêu cúng vái, đọc lời khấn thần, cúng xong, xẻ thịt trâu. Chiếc đầu trâu dùng để dành cúng lúa, hàm trâu là phần của chủ nhà. Các món khác như xương, thịt và lòng đều chia đôi, đoàn bên chủ do chủ chia, đoàn bên khách do khách chia. Người ta chia đều phần thịt trâu cho mỗi bên chủ và khách, chỉ để lại một số thịt trâu nhất định để cùng ăn chung trong lễ hội. Ngoài thịt trâu, đồng bào còn giết thêm một số heo lớn để lấy bộ lòng làm dồi cúng, thần giữ kho lúa. Nghi thức cúng thần giữ kho là nghi thức bắt buộc trong các lễ hội cúng có đâm trâu.Chia thịt xong, chủ nhà dọn cơm mời khách. Ăn xong cơm, cúng ché rượu rlung với huyết trâu, cúng ché rượu xong, chủ nhà cùng khách cùng nhau uống rượu đến sáng hôm sau.


 


 


Tuy nhiên dù với dân tộc nào đi chăng nữa thì âm nhạc cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong lễ hội. Đó là một sản phẩm của văn hóa lâu đời của người Tây Nguyên. Chính bởi vậy khi người Ba Na đâm trâu, những tráng sĩ đó chưa vội vàng đâm chết trâu mà phải nhảy cho đúng điệu nhạc trước đã. Hay như người m nông, suốt trong và sau lễ hội, họ đắm mình trong âm nhạc cồng chiêng đó. Điều đó thể hiện tinh thàn lạc quan yêu đời của người Tây Nguyên cũng như phong tục tập quán của họ.


Ngoài ra ngày nay, lễ hội đâm trâu còn thể hiện ý nghĩa tâm linh cho việc cúng thần lúa, là dịp để bà con quây quần bên nhau vui hát và chuẩn bị cho một mùa màng mới. Chính điều này đã tăng cường tinh thần đoàn kết gắn bó giữa các đồng bào, tăng cường khối đoàn kết dân tộc. Tuy nhiên theo người Kinh, họ là cho rằng lễ hội này mang tính bạo lực dã man quá nhiều. Nhiều người sau khi nhìn lễ hội đâm trâu đã bị ám ảnh một thời gian dài. Mà thực ra, ngay từ thời Xuân Thu của Trung Quốc, vua Tề Tuyên Vương sau khi chứng kiến lễ giết trâu tế chuông đã cho cấm lễ hội giết trâu ở đó. Chính bởi vậy hiện nay tại lễ hội Ariêu Car nghi lễ đâm trâu đã được các dân tộc tà ôi, paco của 21 xã, thị trấn thược huyện A Lưới sân khấu hóa. “Dù ban đầu rất khó khăn, nhưng qua nhiều cuộc vận động, đồng bào đã ưng cái bụng và không đâm trâu bắt đầu từ lễ hội này”, bà Lê Thi Thơm trưởng phòng văn hóa huyện A Lưới năm 2016 cho biết.


Như vậy trải qua bao thăng trầm của thời gian, con cháu Tây Nguyên vẫn giữ nét đẹp truyền thống của mình. Không chỉ vậy, họ còn biết sáng tạo và phát triển nó để có thể trao truyền cho thế hệ mai sau. Chính bởi vậy nét đẹp của lễ hội này luôn được bảo tồn và gìn giữ, kết nối cộng đồng giữa các dân tộc với nhau, trở thành biểu tượng của văn hóa Tây Nguyên.


 


Hãy đến với Liên kết Việt

Nếu bạn thấy hay hãy chia sẽ lên Facebook Chia sẽ facebook

Tự ghép hình ảnh dễ thương
Ghép khung ảnh dễ thương
Ghép khung ảnh dễ thương
Ghép ảnh online
Ghép ảnh online
Tùy ý thư pháp - Tạo chỉnh sửa chữ thư pháp theo ý
Tùy ý thư pháp
Tạo thiệp theo sự kiện - tạo thiệp 8/3, tạo thiệp 30/4
Tạo thiệp theo sự kiện
Viết lời yêu thương
Tạo album Slideshow hình có nhạc
Tạo album Slideshow hình có nhạc
Ghép tên lên ly Cốc
Ghép tên lên ly Cốc
Tạo ảnh avatar, tạo ảnh chibi, Vẽ ảnh chibi ngộ nghĩnh
Vẽ ảnh chibi ngộ nghĩnh
Tạo chữ - Thơ thư pháp - viết thư pháp đẹp
Tạo chữ - Thơ thư pháp
Chỉnh sửa hình ảnh với photoshop
Photoshop Online
Hãy đến với Liên kết Việt
Back To Top
Trở về trước